"ဇစ်မြစ်"

    "ဆရာမောင်ထွန်းသူ ဘာသာပြန်ထားသည့် "ဇစ်မြစ်"ဝတ္ထု

      အမေရိကန် စာပေသမိုင်းမှာရော၊ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုမှာပါ ကြီးမားတဲ့ ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ အထင်ကရ စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ဟာ သာမန်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် မဟုတ်ပါဘူး။ စာရေးသူ အဲလက်စ် ဟေလီ ကိုယ်တိုင်က သူ့ရဲ့ အာဖရိကန် ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေဆီကနေ မျိုးဆက် (၇) ဆက်တိုင် နှုတ်ဆင့်စကား တွေနဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေကို အခြေခံပြီး ရေးသားထားတဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆန်ဆန် ရာဇဝင်ဝတ္ထုကြီး တစ်ခုပါ။

        ဇာတ်လမ်းဟာ ၁၇၆၇ ခုနှစ်၊ အနောက်အာဖရိက၊ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက "ကွန်တာ ကင်တေး" (Kunta Kinte) ဆိုတဲ့ Mandinka မျိုးနွယ်စု လူငယ်လေးတစ်ယောက်ဆီက စတင်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ဘဝဟာ တစ်ရက်မှာတော့ ကျွန်ကုန်သည်တွေရဲ့ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံလိုက်ရပြီး အဆုံးသတ်သွားခဲ့ပါတယ်။

ကွန်တာ ကင်တေးဟာ  ကျွန်တွေကို အမေရိကတိုက်ဆီ သယ်ဆောင်တဲ့ ငရဲလို ကြမ်းတမ်းလှတဲ့ သင်္ဘောခရီးကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရပြီးနောက်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ မေရီလန်းပြည်နယ်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို "တိုဘီ" (Toby) ဆိုတဲ့ ကျွန်နာမည်သစ် အတင်းအကျပ် ပေးခဲ့ပေမယ့်၊ ကွန်တာ ကင်တေးကတော့ သူ့ရဲ့ အာဖရိကန် ဇစ်မြစ်၊ သူ့ရဲ့ မူလနာမည်နဲ့ လွတ်လပ်မှုကို ဘယ်တော့မှ မမေ့ပျောက်ခဲ့ပါဘူး။

ဒီဝတ္ထုဟာ ကွန်တာ ကင်တေး တစ်ယောက်တည်းရဲ့ ဇာတ်လမ်းမဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ဆီကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ မျိုးဆက်တွေဖြစ်တဲ့:

* **ကစ်ဇီ (Kizzy):** သူ့အဖေရဲ့ အာဖရိကန် ဇာတ်လမ်းတွေကို မှတ်သားပြီး မျိုးဆက်သစ်ဆီ လက်ဆင့်ကမ်းပေးခဲ့သူ။

* **ကြက်ကလေး ဂျော့ခ်ျ (Chicken George):** ကြက်တိုက်ပွဲတွေမှာ နာမည်ကြီးပြီး လွတ်လပ်ခွင့်ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးပမ်းခဲ့သူ။

* **တွမ် (Tom):** ပြည်တွင်းစစ်  ကာလနဲ့ ကျွန်စနစ်လွန်ခေတ်  ကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသူ။

စတဲ့ မျိုးဆက်တွေ တစ်ဆက်ပြီးတစ်ဆက်၊ ကျွန်ဘဝရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေ၊ မိသားစုတွေ ကွဲကွာရပုံတွေ၊ လူသားမဆန်တဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေကြားကနေ သူတို့ရဲ့ ဇွဲလုံ့လ၊ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု  နဲ့ လွတ်မြောက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွေကို အသေးစိတ် ပုံဖော်ထားပါတယ်။ ဇာတ်လမ်းဟာ နောက်ဆုံးမှာ စာရေးသူ အဲလက်စ် ဟေလီ ကိုယ်တိုင်အထိ ရောက်ရှိလာပြီး သူဘယ်လို မျိုးရိုးကို ခြေရာခံခဲ့တယ်ဆိုတာနဲ့ အဆုံးသတ်ထားပါတယ်။

        ဒီစာအုပ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အင်အားကတော့ ကျွန်စနစ်ရဲ့ ဆိုးရွားမှုကို သမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်လို အချက်အလက်ခြောက်တွေနဲ့ တင်ပြတာမဟုတ်ဘဲ၊ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ခံစားချက်၊ မိသားစုရဲ့ နာကျင်မှုတွေကနေတဆင့် ထိထိမိမိ တင်ပြနိုင်ခဲ့တာပါပဲ။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ နာမည်၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို အဓမ္မ လုယူဖျက်ဆီးပစ်တဲ့ စနစ်ရဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာကို ပေါ်လွင်စေပါတယ်။

        စာအုပ်နာမည်အတိုင်းပါပဲ။ လူတစ်ယောက်အတွက် သူ့ရဲ့ "ဇစ်မြစ်" (Roots) ဟာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲဆိုတာကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ အရာအားလုံး အဖျက်ဆီးခံရတဲ့ကြားက "ကွန်တာ ကင်တေး" ဆိုတဲ့ နာမည်လေးတစ်ခုနဲ့ အာဖရိကပုံပြင်လေးတွေကို မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ မပျောက်ပျက်အောင် လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့ကြတာဟာ သူတို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ လက္ခဏာကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ကြိုးစားမှုပါပဲ။

     ဒီဝတ္ထုဟာ နာကျင်မှုတွေအကြောင်းချည်းပဲ ရေးထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲ့ဒီနာကျင်မှုတွေကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး ရှင်သန်ခဲ့ကြတဲ့ လူသားတွေရဲ့ ဇွဲလုံ့လအကြောင်းပါ။ မိသားစု သံယောဇဉ်၊ နှုတ်ဆင့်စကားနဲ့ လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့တဲ့ သမိုင်း တွေဟာ သူတို့ကို စည်းလုံးစေပြီး မျှော်လင့်ချက် ပေးခဲ့တဲ့ အဓိက တွန်းအား ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

      "Roots" ဝတ္ထုဟာ ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာ Pulitzer Prize (Special Citation) ဆုကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှာ ဒီဝတ္ထုကို အခြေခံပြီး ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ TV ဇာတ်လမ်းတွဲ (Miniseries) ဟာ အမေရိကန် TV သမိုင်းမှာ လူကြည့်အများဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို "ကျွန်စနစ်" နဲ့ "လူမျိုးရေး" အကြောင်း ပြန်လည် ဆွေးနွေးသုံးသပ်စေခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက လူသန်းပေါင်းများစွာ၊ အထူးသဖြင့် အာဖရိကန်-အမေရိကန်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်မိသားစု မျိုးရိုးဇစ်မြစ်တွေကို ပြန်လည် စိတ်ဝင်စားပြီး လိုက်လံရှာဖွေလာကြတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့၊ ဝတ္ထုဟာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာတွေနဲ့လည်း မကင်းခဲ့ပါဘူး။ အဲလက်စ် ဟေလီက ဒါကို "အချက်အလက် + စိတ်ကူး" လို့ ဆိုခဲ့ပေမယ့်၊ သမိုင်းပညာရှင်တွေက သူ့ရဲ့ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ခြေရာခံမှုတွေဟာ သမိုင်းအချက်အလက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှုမရှိဘူး၊ စိတ်ကူးယဉ် ဖန်တီးမှုတွေ ပိုများတယ်လို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တခြားစာရေးဆရာတစ်ဦး (Harold Courlander) ရဲ့ *The African* ဝတ္ထုထဲက အစိတ်အပိုင်းတချို့ကို ကူးချထားတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ တရားစွဲခံရပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာ ဟေလီဘက်က ပြေလည်မှု ယူခဲ့ရပါတယ်။

သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက် အတိအကျ မှန်ကန်မှု မှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာတွေ ရှိခဲ့ရင်တောင်၊ "Roots" ဝတ္ထုရဲ့ စာပေတန်ဖိုးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုကိုတော့ ဘယ်သူမှ ငြင်းလို့မရပါဘူး။

ဒါဟာ သမိုင်းမှတ်တမ်း အတိအကျ တစ်ခုအနေနဲ့ ဖတ်ရမှာထက်၊ လူသားမျိုးနွယ်ရဲ့ အမှောင်မိုက်ဆုံး သမိုင်းကာလတစ်ခုအတွင်းမှာ လူသားတွေရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ဇွဲလုံ့လနဲ့ မိသားစု မေတ္တာတရားတွေ ဘယ်လို ရှင်သန်ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ရင်ထဲအသည်းထဲထိ ရောက်အောင် ရေးဖွဲ့ထားတဲ့၊ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာကောင်းတဲ့ "မော်ကွန်း" ဝတ္ထုကြီးတစ်ပုဒ် အနေနဲ့ မဖြစ်မနေ ဖတ်ရှုသင့်တဲ့ စာအုပ်ကောင်းတစ်အုပ် ဖြစ်ပါတယ်။